Luật Quản lý thuế nâng cao minh bạch trong hoàn thuế giá trị gia tăng và chống gian lận hiệu quả

Tác giả Bởi Faco
Ngày đăng 23/04/2026
Không có bình luận ở Luật Quản lý thuế nâng cao minh bạch trong hoàn thuế giá trị gia tăng và chống gian lận hiệu quả

Trong khi chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng đang được hoàn thiện theo hướng minh bạch và chặt chẽ hơn, yêu cầu kiểm soát rủi ro, phòng chống gian lận ngày càng đòi hỏi cao. Tọa đàm “Hoàn thuế giá trị gia tăng: Minh bạch để phát triển, kỷ cương để chống chiếm đoạt” do Cục Thuế tổ chức chiều 22/4 đã trở thành diễn đàn quan trọng, quy tụ các cơ quan quản lý, chuyên gia nhằm phân tích những vấn đề thực tiễn hiện nay.

Tọa đàm “Hoàn thuế giá trị gia tăng: Minh bạch để phát triển, kỷ cương để chống chiếm đoạt”

Nhận diện đầy đủ chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý

Tọa đàm được tổ chức bởi Cục Thuế cùng Học viện Cảnh sát Nhân dân, Phòng Cảnh sát kinh tế – Công an TP Hải Phòng và Thuế TP Hải Phòng. Đây là dịp trao đổi chuyên sâu, làm rõ thực trạng, nhận diện những phương thức gian lận hoàn thuế GTGT, đồng thời đưa ra cảnh báo pháp lý, nâng cao nhận thức tuân thủ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong thời gian tới.

Các đại biểu tham dự đều đồng thuận, khẳng định chính sách hoàn thuế GTGT đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp giải phóng dòng tiền, thúc đẩy sản xuất – xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế. Thế nhưng, thực tế triển khai cho thấy tiềm ẩn không ít rủi ro khi một số tổ chức cá nhân lợi dụng để gian lận, chiếm đoạt ngân sách với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Tọa đàm gồm 4 phần trọng tâm, bao quát toàn diện các khía cạnh về chính sách và công tác quản lý hoàn thuế GTGT hiện nay.

Phần thứ nhất, làm rõ các trường hợp được hoàn thuế GTGT theo quy định mới giúp nhận diện chính sách và những điểm thay đổi quan trọng trong pháp luật thuế.

Phần thứ hai, đi sâu vào điều kiện, thủ tục hoàn thuế, giúp minh bạch quy trình, nắm bắt các lưu ý để đảm bảo hồ sơ đúng quy định, hạn chế sai sót.

Phần thứ ba, phản ánh thực trạng giải quyết hoàn thuế, phân tích hiệu quả ứng dụng dữ liệu hóa đơn điện tử – công cụ ngày càng quan trọng trong quản lý thuế.

Phần thứ tư, tập trung nêu ra các rủi ro, thủ đoạn gian lận trong hoàn thuế GTGT và đề xuất giải pháp cảnh báo, tăng cường hiệu quả xử lý vi phạm.

Tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Lan Anh – Trưởng Ban Pháp chế (Cục Thuế) đã phân tích các điểm mới trong Luật Thuế GTGT 2024 và Luật Quản lý thuế 2025. Đáng chú ý là quy định cụ thể 8 trường hợp được hoàn thuế GTGT, bổ sung và bãi bỏ một số nội dung để phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.

“Luật Thuế GTGT 2024 có điểm mới như bãi bỏ quy định hoàn thuế với hàng hóa nhập khẩu rồi xuất khẩu tiếp sang nước khác, bãi bỏ hoàn thuế với cơ sở kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ có số thuế nộp thừa hoặc chưa khấu trừ hết khi chuyển đổi sở hữu, sáp nhập, hợp nhất, chia tách, chấm dứt hoạt động; bổ sung trường hợp hoàn thuế GTGT đầu vào cho cơ sở sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5%,” Trưởng Ban Pháp chế chia sẻ tại tọa đàm.

Dưới góc nhìn thực tiễn phòng chống tội phạm, đại diện lực lượng Công an nhấn mạnh việc kiểm soát chính sách hoàn thuế GTGT sẽ giúp ngăn chặn hiệu quả các hành vi quay vòng hóa đơn, lập hồ sơ xuất khẩu giả, lập các chuỗi giao dịch ảo nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế.

Ông Phạm Tuấn Anh – Phó Trưởng Thuế TP Hải Phòng, cho biết bên cạnh các kết quả tích cực, công tác hoàn thuế vẫn còn nhiều rủi ro. Đặc biệt là các hành vi gian lận có tính tổ chức, liên kết giữa nhiều doanh nghiệp, thậm chí xuyên địa bàn.

Các chuyên gia, đại diện Cục Thuế và lực lượng chức năng chia sẻ tại tọa đàm

Tạo thuận lợi đồng thời nghiêm xử lý gian lận thuế

Theo đại diện Công an TP Hải Phòng, Thượng tá Trần Quang Tuấn cho biết thực tế cho thấy doanh nghiệp thường mua hoá đơn kê khống thuế GTGT đầu vào, từ đó hoặc nhằm trốn thuế, hoặc làm hồ sơ xin hoàn thuế. Dù đã thanh toán qua ngân hàng đủ trị giá hoá đơn, thực chất hàng hoá dịch vụ không có thật, số tiền trả chỉ là phần thuế và phí hoá đơn. Thủ đoạn phổ biến là “cắt dấu vết dòng tiền qua ngân hàng” bằng cách rút tiền mặt rồi nộp vào tài khoản cá nhân để thực hiện các giao dịch ngoài.

Việc giảm ngưỡng yêu cầu thanh toán qua ngân hàng từ 20 triệu đồng xuống 5 triệu đồng, tiến tới thấp hơn nữa, sẽ khiến đối tượng phải tăng số lượng giao dịch có dấu vết ngân hàng cho các hoá đơn mua trái phép. Nhờ phối hợp với ngân hàng thương mại, cơ quan chức năng có thể truy vết dòng tiền, phát hiện rõ thủ đoạn mua bán hoá đơn gian lận thuế, trong đó có hoàn thuế GTGT.

Thượng tá Trần Quang Tuấn khẳng định các cơ quan chức năng luôn đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp hợp pháp, song cũng sẽ xử lý nghiêm các hành vi trục lợi, chiếm đoạt ngân sách với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Từ góc độ nghiên cứu, Thượng tá, Thạc sỹ Phạm Hải Bình – Giảng viên chính Khoa Cảnh sát kinh tế thuộc Học viện Cảnh sát Nhân dân đánh giá về Chương trình tuân thủ tự nguyện ngành thuế đang triển khai. Nhờ giải pháp này, thời gian giải quyết hồ sơ hoàn thuế được rút ngắn. Ông khẳng định hoàn thuế là quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, nhưng mọi hành vi gian dối đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng, có thể bị xử lý hình sự bất cứ lúc nào. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, tuân thủ đúng quy định về thuế và hóa đơn để tránh hậu quả lâu dài.

Thượng tá Phạm Hải Bình cũng nhận định, chương trình tuân thủ tự nguyện để tự động hoá thủ tục hoàn thuế cho doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt là mô hình quản lý hiện đại, đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công. Chương trình sẽ: khuyến khích các doanh nghiệp minh bạch hóa số liệu thay vì đối phó, ngành Thuế có thể tập trung vào những doanh nghiệp rủi ro cao, tránh dàn trải nguồn lực; cải thiện môi trường kinh doanh bằng cách xem “doanh nghiệp là đối tác đồng hành”.

Tuy nhiên, thực tế phân luồng rủi ro hải quan cho thấy cần đề phòng thủ đoạn mới. Có thể doanh nghiệp cố ý đóng vai doanh nghiệp tuân thủ tốt để được ưu tiên, rồi gian lận chiếm đoạt tiền hoàn thuế rồi bỏ trốn. Để chương trình thành công, cần: tiêu chí đánh giá đa chiều (nghĩa vụ thuế, uy tín, lịch sử kinh doanh, minh bạch dòng tiền); dữ liệu đánh giá đủ lớn để loại trừ sai sót; chế tài nghiêm khắc nếu lợi dụng chương trình.

Về phía địa phương, ông Phạm Tuấn Anh khuyến cáo các doanh nghiệp cần thực hiện đúng quy định hóa đơn, kiểm soát rủi ro và lựa chọn đối tác minh bạch. Hiện nay công tác quản lý và dữ liệu về người nộp thuế đã được ngành Thuế tích hợp trên nền tảng Big Data, dùng liên thông với các cơ quan chức năng như Công an. Cơ quan thuế luôn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, song sẽ phối hợp kiên quyết với lực lượng chức năng xử lý các hành vi gian lận để bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng.

Thông qua tọa đàm, các quy định mới, các rủi ro trong quản lý hoàn thuế GTGT được làm rõ, đồng thời nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm đã được đề xuất.

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh – Trưởng Ban Pháp chế (Cục Thuế), buổi tọa đàm tạo cơ sở thực tiễn chuẩn bị cho Hội thảo liên ngành cấp Trung ương về phòng chống gian lận, tội phạm trong lĩnh vực hóa đơn và hoàn thuế GTGT. Sự kiện sẽ được Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp cùng Học viện Cảnh sát Nhân dân (Bộ Công an) tổ chức trong thời gian tới.

Khép lại tọa đàm, đại diện Cục Thuế và các khách mời đã gửi tới cộng đồng doanh nghiệp thông điệp:

Bà NGUYỄN THỊ LAN ANH – Trưởng Ban Pháp chế (Cục Thuế):

“Ngành Thuế cam kết luôn tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, đồng thời cương quyết xử lý gian lận để đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, hiện đại hóa, ứng dụng AI nhằm hoàn thuế nhanh nhất cho doanh nghiệp chấp hành tốt. Hãy xem minh bạch là tài sản lớn nhất của doanh nghiệp trong thời đại kinh tế số.”

————–

Thượng tá TRẦN QUANG TUẤN – Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hải Phòng:

“Ngành Công an và cơ quan điều tra luôn đồng hành, tạo điều kiện cho doanh nghiệp làm ăn chân chính. Tuy nhiên, các đối tượng cố tình trục lợi, chiếm đoạt ngân sách, chúng tôi sẽ kiên quyết xử lý đến cùng, “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ” để làm sạch môi trường kinh doanh.”

————–

Thượng tá, Thạc sỹ PHẠM HẢI BÌNH – Giảng viên chính Khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát Nhân dân:

“Được hoàn thuế là quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp. Nhưng nếu cố tình gian dối để được hoàn thuế thì doanh nghiệp tự đưa mình vào rủi ro pháp lý. Trong không gian số hiện nay, mọi hành vi vi phạm về thuế, hoá đơn đều dễ dàng bị phát hiện và xử lý, dù vừa bị xử lý hành chính hay chưa bị phát hiện, nhưng nếu còn trong thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì vẫn có thể bị truy cứu. Do đó, các doanh nghiệp hãy rà soát, tuân thủ đúng quy định về thuế và hoá đơn, sớm khắc phục các sai lệch để tránh hậu quả lâu dài.”